De internationale vakvereniging voor musea heet ICOM (International Council of Museums). ICOM is gevestigd in Parijs (adres) en is gelieerd aan de UNESCO. ICOM heeft worldwide 21.000 leden en 145 nationale comités. De museumprofessionals komen jaarlijks bijeen in de Internationale Comités, waarvan er dertig zijn. Zo is er een goedlopend comité voor museummanagement (INTERCOM) . De grootste comités zijn ICOM-CC (Committee for Conservation) en CECA (Committee for Education). ICOM geeft elk kwartaal het blad ICOMNews uit (zie: www.icom.museum). ICOM en UNESCO subsidiëren het maandblad Museum International(zie: www.unesco.org/culture/museum/)
Het Nederlandse ICOM-comité is met ruim 900 individuele leden, 100 senior leden en 41 instellingsleden qua grootte het derde comité ter wereld.

De meeste ICOM-leden zijn te vinden in Duitsland en Frankrijk.
Het secretariaat van ICOM-Nederland is te bereiken via Postbus 23477, 3001 KL Rotterdam of secretaris@icomnederland.nl

ICOM-Nederland wijdt zich aan de promotie en ontwikkeling van musea en het museumwerk op internationaal niveau. Nederlandse leden van ICOM worden automatisch lid van ICOM-Nederland. Eén keer per jaar (in het voorjaar) organiseert ICOM-Nederland een ledenvergadering. Tijdens het driejaarlijkse wereldcongres wordt meestal een gezamenlijke presentatie (o.a. in de vorm van een publicatie of CD-rom) verzorgd.
In 2010 wordt het wereldcongres in Shanghai gehouden (zie: www.icomnederland.nl).

Wat is de Collectiewijzer?
De Collectiewijzer is een website met een breed aanbod aan informatie over roerende erfgoedcollecties. In de Collectiewijzer zijn Nederlandse erfgoedcollecties toegankelijk op objectniveau. Daarnaast is de Collectiewijzer een platform voor kennisuitwisseling voor iedereen die werkt met roerend cultureel erfgoed. De gebruikers dragen zelf informatie aan.

Voor wie is de Collectiewijzer?
Iedereen die werkt met roerend cultureel erfgoed of daarin geïnteresseerd is kan de Collectiewijzer raadplegen. De Collectiewijzer is laagdrempelig, richt zich specifiek op het Nederlandse veld en is Nederlandstalig. Er zijn tal van verwijzingen, ook naar anderstalige websites.

Waarom een Collectiewijzer?
De Collectiewijzer is een centraal verzamelpunt voor kennis en informatie die anders verspreid zou blijven. Voor het Nederlandse vakgebied bestond zo’n verzamelpunt nog niet.

Hoe werkt de Collectiewijzer?
De Collectiewijzer bestaat uit vier onderdelen: Collecties, Vakkennis, Vakgenoten en Opleidingen. In ‘Collecties’ kun je zoeken in digitale Nederlandse erfgoedcollecties. In ‘Vakkennis’ vind je allerlei informatie over het beheer en behoud van roerend erfgoed. Het onderdeel ‘Vakgenoten’
stimuleert contact tussen collega’s via een digitaal netwerk. In het onderdeel ‘Opleidingen’ is informatie te vinden over cursussen op het vakgebied en worden e-learning modules aangeboden.

Hoe kan ik meedoen?
Als je informatie wilt aandragen of anderszins een bijdrage wilt leveren, meld je dan eerst aan als gebruiker. Wil je jouw collectie ook doorzoekbaar maken via de Collectiewijzer? Vertel het ons! 

Rutger Brouwer
Projectmedewerker Collectiewijzer > http://www.collectiewijzer.nl

Instituut Collectie Nederland Amsterdam

Sinds 1 januari 2007 bestaat Erfgoed Nederland, een door het Ministerie van OCW gesubsidiëerd sectorinstituut.

Over Erfgoed Nederland
Erfgoed Nederland zet zich in voor de versterking van de maatschappelijke positie, het belang en de betekenis van het cultureel erfgoed als geheel en daarbinnen van de deelsectoren archeologie, archieven, monumenten en musea.

Erfgoed Nederland richt haar activiteiten op de erfgoedprofessional. Die kan werkzaam zijn bij een erfgoedinstelling of een particuliere organisatie, of vanuit eigen interesse met erfgoed bezig zijn. De meerwaarde van Erfgoed Nederland bestaat uit de erfgoedbrede missie en doelstellingen; het werken vanuit het perspectief van het erfgoed als geheel. De erfgoedbrede visie van Erfgoed Nederland laat daarnaast ruimte voor een sectorspecifieke aanpak. 

Programmalijnen
De activiteiten van Erfgoed Nederland zijn gericht op (inter)nationale vertegenwoordiging en promotie van de sector; educatie, informatie en reflectie; documentatie en archivering; afstemming en coördinatie. Als informatiecentrum voor en over de erfgoedsector zorgt Erfgoed Nederland met haar activiteiten voor meer kennisdeling, onderlinge samenhang en samenwerking.

Erfgoed Nederland heeft voor de komende beleidsperiode (2008-2012) zes programmalijnen uitgezet: Erfgoed en publieksbereik, Erfgoed en e-cultuur, Erfgoed en culturele diversiteit, Erfgoed en educatie, Erfgoed en ruimte, Erfgoed internationaal. 

Meer informatie: www.erfgoednederland.nl

De VRM is de brancheorganisatie van de voormalige Rijksmusea en daaraan gelijkgestelde musea van nationaal belang. De VRM stelt zich ten doel het cultureel ondernemerschap en het museaal functioneren van de aangesloten leden te ondersteunen door namens de leden Collectieve Arbeidsovereenkomsten af te sluiten en door de collectieve belangenbehartiging ter hand te nemen bij de belangrijkste opdrachtgever van de musea, de Rijksoverheid en de samenleving. (www.derijksmusea.nl)

De Stichting Internationale Culturele Activiteiten (SICA), die wordt gesubsidieerd door Het Ministerie van OCW, coördineert culturele activiteiten in het buitenland en informeert het culturele veld over die activiteiten. SICA geeft ook informatie over internationaal cultuurbeleid en subsidiemogelijkheden voor internationale programma’s.

Bij SICA is het Cultureel Contactpunt (CCP) ondergebracht. CCP informeert over Europese cultuursubsidies, zoals Culture 2000 (programma van de Europese Gemeenschap). Ieder land uit de EG beschikt over een CCP-contactpunt. SICA geeft het kwartaalblad (check) SICAmag uit. SICAmag 29 gaat over de culturele uitwisseling met landen aan de buitengrenzen van de EU. (zie: www.sicasica.nl). Sinds maart 2006 is SICA gehuisvest bij Felix Meritis in Amsterdam.

De ervaring leert dat het voor Nederlandse musea lastig is om Europese subsidie te bemachtigen. De bureaucratie is erg groot. Het zijn vooral voormalige Oostbloklanden die profiteren van Europese gelden. Toch loont het de moeite om voor Nederland meer in Brussel bereiken, o.a. in samenwerking met NEMO (Network of European Museum Organisations), die een vast aanspreekpunt heeft in Brussel (www.ne-mo.org)

Het Museum Inventarisatie Project (MusIP) is door de Federatie Stichts Cultureel Erfgoed ontwikkeld en voorziet in de inventarisatie van museale deelcollecties. Inmiddels is het project vertaald naar een landelijke schaal en opgenomen in cultuurconvenanten (meer informatie daarover in: I. Jansen, Handreiking museumbeleid voor gemeenten, Utrecht 2004, 15. Te bestellen bij Landelijk Contact Museumconsulenten (LCM), p/a Gelders Erfgoed Postbus 4040, 7200 BA Zutphen; t: 0575-511826)

De Collectiewijzer is een website voor en door collectiebeheerders en biedt informatie over behoud, beheer en collectiemanagement van roerend cultureel erfgoed. Daarnaast zal de website een zo compleet mogelijke toegang geven tot gedigitaliseerde erfgoedcollecties in Nederland. De website is bedoeld voor een ieder die daar al dan niet beroepsmatig in geïnteresseerd is. Om te verkennen aan welke informatie over collectiebeheer in het veld behoefte bestaat en op welke manieren men de informatie aangereikt wil krijgen, zal onder andere een gebruikersonderzoek worden uitgevoerd. Ter stimulering van kennisuitwisseling op het vlak van collectiebeheer zullen ook e-learningmodules ingezet worden. Een mogelijkheid voor het zoeken op Nederlandse deelcollecties wordt reeds geboden door MusIP (www.musip.nl). De MusIP-database zal als zoekingang in de Collectiewijzer worden geïntegreerd.

Kijk voor de laatste stand van zaken op de website http://project.collectiewijzer.nl, een werksite, waar projectmedewerkers en ieder die een bijdrage wil leveren aan het project informatie kunnen halen en plaatsen. Deelname aan het project is een manier om gezamenlijk een platform op te bouwen waar contacten en informatie-uitwisseling met collega’s en andere deskundigen gaan plaatsvinden. U wordt van harte uitgenodigd deel te nemen aan de discussie op het forum.

De website Collectiewijzer is in ontwikkeling en is als project bij het Instituut Collectie Nederland ondergebracht. Tot eind 2008 zijn er voor de opzet en uitvoering ervan middelen beschikbaar gesteld door het ministerie van OCW. Inlichtingen:Marie-France van Oorsouw 
marie.france.van.oorsouw@icn.nl

Het Nederlands Museumregister is in 1997 ingesteld op initiatief van de Nederlandse Museumvereniging (NMV) en het Landelijk Contact Museumconsulenten (LCM). Doel van de registratie is een bijdrage te leveren aan het verantwoorde beheer van cultureel erfgoed door de Nederlandse musea. De onafhankelijke Stichting wil de kwaliteit van de musea zichtbaar maken, bewaken en verbeteren. Minimaal vijf jaar na de eerste registratie dient de registratie van een museum ‘herijkt’ te worden. Uitgangspunt daarbij is dat het museum volledig aan alle eisen van de museumregistratie moet voldoen.
Van de ongeveer 1200 musea hebben 550 musea deelgenomen aan de museumregistratie. Daarvan zijn d.d. 1 november 2006 364 musea opgenomen in het Nederlands Museumregister, waarvan 78 herijkt. (Bron: www.museumvereniging.nl).

De Nederlandse Museumvereniging is de branche-organisatie van de Nederlandse musea. Ruim 400 musea zijn aangesloten.

Informatie: www.museumvereniging.nl

NEMO, het Network of European Museum Organisations, is een coöperatie van Europese museumverenigingen, die samenwerking tussen musea binnen de Europese Unie nastreeft.
NEMO geeft de NEMO Newsletter uit en beheert een website. Een apart onderdeel van de website is partner search waar musea partners kunnen zoeken om deel te nemen aan samenwerkingsprogramma’s in het kader van Europese subsidies (zie: www.ne-mo.org)

Omdat het begrip ‘museum’ in veel landen niet juridisch is vastgelegd – zo ook in Nederland - en iedereen met een privé-verzameling een bordje met ‘museum’ boven de deur kan bevestigen, heeft de International Council of Museums in Parijs een definitie geformuleerd, met daarin de voorwaarden waaraan een serieus museum moet voldoen; dit is de zogenaamde ICOM- definitie. Deze definitie wordt door de meeste musea, verenigd in de Nederlandse Museumvereniging (NMV), gevolgd. De Vereniging van Verzelfstandigde Rijksmusea (VRM) volgt echter de Britse Museumdefinitie omdat die meer nadruk legt op de maatschappelijke relevantie van het museum.

Britse museumdefinitie

‘Een museum is onderdeel van het collectieve geheugen van de maatschappij. Een museum verwerft, documenteert en behoudt objecten en andere getuigenissen van de cultuur en de mens en diens omgeving en informeert daarover. Het museum ontwikkelt en bevordert kennis en biedt belevingen die alle zintuigen aanspreken. Het museum is toegankelijk voor het publiek en levert een bijdrage aan de ontwikkeling van de maatschappij. Het doel van het museum is kennis en inzicht te laten verwerven’. (Vertaling van de Britse museumdefinitie, 2002).

Het Cultureel ContactPunt (CCP) is in januari 2000 opgericht binnen de Stichting Internationale Culturele Activiteiten (SICA). Het CCP is de specialist in Nederland op het gebied van Europese subsidies voor kunst en cultuur. Het CCP biedt begeleiding bij het aanvragen van een financiële bijdrage uit het programma Cultuur 2000 van de Europese Commissie. Tevens verzorgt het CCP straks de voorlichting over Cultuur 2007. Voorafgaand aan of tijdens iedere aanvraagronde organiseert het CCP een aantal informatiebijeenkomsten. Het CCP beantwoordt uw vragen per e-mail, schriftelijk, telefonisch of in een persoonlijk adviesgesprek.
Cultuur 2000 en Cultuur 2007 zijn de enige subsidieprogramma waarover het CCP gedetailleerde informatie verstrekt. Voor informatie over andere financieringsregelingen verwijzen we u naar de fondsen die deze regelingen uitvoeren.
Informatie over Cultuur 2000 kunt u vinden op www.sica.nl/ccp

Op 30 januari 2007 is een nieuwe gedragscode voor besturen verschenen. De code heeft tot doel de culturele sector te ondersteunen bij het realiseren van good governance. Ook fungeert de Code als stimulans voor goed, verantwoord en transparant bestuur. Het rapport is door de Stichting Kunst en Zaken in opdracht van het Ministerie van OCW opgesteld.

In de Code worden 23 aanbevelingen gegeven aan besturen en Raden van Toezicht, gegroepeerd rond de thema’s: (a) taakafbakening, (b) werkgeversrol, (c) samenstelling en (d) transparantie. Hier volgt een samenvatting. Lees bij bestuur: besturen en Raden van Toezicht.
1. bestuur maakt met regelmaat een zorgvuldige analyse van het gewenste bestuursmodel;
2. bestuur maakt een onderscheid tussen beleidsmatige/toezichthoudende taken en ondersteunende taken;
3. delegatie bestuur voert jaarlijks een functioneringsgesprek met directie;
4. bij directievacature neemt bestuur de verantwoording voor de werving van een directeur op zich;
5. bestuur wordt samengesteld op basis van vooraf vastgestelde profielen;
6. regelmatige evaluatie profielen;
7. maximaal één voormalige directeur of beleidsbepalende functionaris in bestuur;
8. bestuur zoekt bij werving ook bestuursleden buiten eigen netwerk;
9. bestuur zorgt voor evenwichtige samenstelling (m.b.t. leeftijd, sekse, culturele achtergrond e.d.)
10. na afloop zittingstermijn vraagt men zich af of nieuw bloed nodig is;
11. bestuur stelt gefaseerd rooster van aftreden vast;
12. benoemingstermijn: 3-4 jaar, met mogelijkheid eenmalige herbenoeming;
13. directie verstrekt jaarlijks overzicht nevenfuncties;
14. samenstelling bestuur openbaar door opname in beleidsplan/jaarverslag;
15. instelling publiceert in jaarverslag relevante gegevens over individuele bestuursleden;
16. directie geeft tijdig en volledig relevante informatie. Kernbegrip: ‘no surprises’.
17. bestuur overlegt met directeur over gebruik van (secretariële) staf vanuit de organisatie;
18. bestuur benoemt accountant en overlegt ten minste jaarlijks met hem;
19. bestuur overlegt en besluit ieder jaar over: (a) algemeen beleid/strategie, (b) financiële stand van zaken, (c) eigen werkwijze en taken en (d) eigen functioneren en relatie met directie;
20. bestuur bespreekt wenselijkheid bestuursaansprakelijkheidsverzekering;
21. bestuursleden treden tussentijds af bij onvoldoende functioneren, structurele onenigheid of onverenigbare belangen;
22. bestuur vergadert volgens een vastgesteld schema. Bij frequente afwezigheid worden bestuursleden daarop aangesproken;
23. bestuur rapporteert in jaarverslag over omgaan met deze aanbevelingen.

Voor het volledige rapport zie: www.kunstenzaken.nl

Blue Shield is een wereldwijde erfgoedorganisatie, die zich inzet voor het beschermen van cultureel erfgoed in nood. In Blue Shield zijn vier internationale erfgoedkoepels vertegenwoordigd: ICOM (musea), ICA (archieven), IFLA (bibliotheken) en ICOMOS (monumenten en archeologie). Blue Shield is gevestigd in Parijs (adres)en bestaat, net als ICOM, uit nationale comités. Wereldwijd zijn er 11 nationale comités en 19 comités in oprichting. (zie: www.blueshield.com)

Blue Shield Nederland (BS NL) bestaat sinds 1999 en is gevestigd bij de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. BS NL wordt gesubsidieerd door het Ministerie van OCW en werkt nauw samen met o.a. de ministeries van Buitenlandse Zaken en van Defensie, de nationale UNESCO-commissie en het Prins Clausfonds. Op 26 en 27 september 2006 organiseerde BS NL in Den Haag een tweedaagse internationale werkconferentie om de internationale noodhulp op de politieke en erfgoedagenda te krijgen. (zie: www.blueshield.nl).

Codart is een internationaal comité voor conservatoren van Nederlandse en Vlaamse kunst. De organisatie ondersteunt intermuseale samenwerkingsprojecten op het gebied van het bestuderen en tentoonstellen van kunst uit de Lage Landen. Codart doet dat op verschillende manieren: door het organiseren van congressen, studiereizen, het uitgeven van publicaties en het bijhouden van de website www.codart.nl.

Op de site is o.a. een lijst te vinden van 585 musea met belangrijke collecties Nederlandse en Vlaamse Kunst en een overzicht van tentoonstellingen waar Nederlandse en Vlaamse Kunst getoond wordt. De organisatie werd opgericht met steun van het Instituut Collectie Nederland in Amsterdam. Sindskort in Codart gevestigd bij de RKD in Den Haag 

Het hoofddoel van dit plan is het ‘genereren van een groter bereik en nieuwe publieksgroepen voor cultuur in alle verschijningsvormen’. De hoofddoelstelling van Actieplan Cultuurbereik – een initiatief van het rijk, provincies (verenigd in het IPO) en de grotere gemeenten (verenigd in het VNG) - is nader uitgewerkt in de volgende doelstellingen:’versterking van de programmering van culturele accomodaties, ruim baan maken voor culturele diversiteit, investeren in jeugd, beter zichtbaar maken van cultureel vermogen en culturele planologie op de agenda zetten’. Het Actieplan is in 2001 gestart. Ook in de cultuurnotaperiode 2005-2008 is € 13 miljoen vrijgemaakt voor projecten in het kader van Actieplan Cultuurbereik (www.cultuurbereik.nl).

Vraag van een museum:
Hoe wordt mijn privacy gegarandeerd als ik mijn inlogcode en wachtwoord aan u doormail bij aanmelding voor deelname aan de site?

Antwoord:
Allereerst worden uw inlogcode en wachtwoord na aanmelding zodanig versleuteld dat ze noch voor de coördinator noch voor de office-manager zichtbaar zijn. De code en wachtwoord worden in het programma bewaard voor het geval u de gegevens kwijt raakt. De privacy-wet verhindert bovendien dat zonder uw toestemming gegevens van het museum worden doorgegeven aan het bedrijfsleven.