Van Museum Mesdag naar de Mesdag Collectie

09 september 2011

Na een driejarige verbouwingsperiode is het Haagse Museum Mesdag (niet te verwarren met Panorama Mesdag) onlangs met een nieuwe naam – De Mesdag Collectie - heropend voor het publiek. Reden voor het team van Museumservice om het resultaat in ogenschouw te nemen.
Museum Mesdag bestond uit het woonhuis met atelier en het museum met de verzaling, die het echtpaar Willem en Sientje Mesdag-van Houten in 1903 aan de Nederlandse Staat heeft geschonken. Schilderijen van hun vrienden van de school van Barbizon en de Haagse School en exotica in de vorm van vooral veel Japanse en Chinese vazen laten zien waar de bewondering van Willem en Sientje naar uitging.
Onderweg naar het museum bleken beide leden van het team met nostalgische gevoelens terug te denken aan eerdere bezoeken aan het museum. Als je vanuit de drukke Laan van Meerdervoort over de drempel stapte werd je als het ware binnengeloodst in de intieme sfeer waarin het echtpaar in de 19de eeuw leefde. De woning met museum, het interieur en de presentatie van de collectie vormden een homogeen 19de eeuws ensemble, een uniek erfgoed in het Nederlandse museumlandschap.
Op onze vragen, na binnenkomst nu, wat de reden van de verbouwing is geweest, krijgen we zowel aan de receptie als van de vriendelijke bewaking te horen dat het museum gewoon opgeknapt moest worden, dat de klimaat-installatie en de verlichting moest worden vernieuwd en dat de entree is verbeterd. Tegelijkertijd zijn de schilderijen nagelopen; die eraan toe waren zijn gerestaureerd, andere zijn naar het depot gegaan om de inrichting wat rustiger te maken. Er is een museumwinkel gekomen die ook toegankelijk is voor niet-museumbezoekers en in het woonhuis zijn vier zalen bestemd voor recepties, vergaderingen, diners, e.d.
De rustiger presentatie is bereikt doordat er geen schilderijen meer hangen met storend glas ervoor en door een onopvallende belichting. Maar het meest opvallende is de drastische vermindering van het aantal schilderijen. De trappenhuizen zijn zelfs geheel leeg op het geweldige schilderij na van A. Allebé met de suppoost met zijn stofkwast. De rust is er voornamelijk gekomen doordat veel herinneringen aan het woonhuis of privémuseum van Willem en Sientje zijn verwijderd, zoals de tapijten. Hier speelde ons geheugen ons parten: hoe was het ook al weer vóór de verbouwing? We wisten het niet meer. Door de vele veranderingen waren we van ons a propos gebracht. Maar onafhankelijk van elkaar hadden wij de stellige indruk dat het museum van vóór de verbouwing intiemer en huiselijker was, karaktervoller en onderscheidend. De inrichting mag museaal-technisch verantwoord zijn, de aandacht voor niet-museale aspecten, als een vrij toegankelijk café, ruime gelegenheid voor recepties, vergaderingen, diners, e.d. zal voor de exploitatie noodzakelijk geacht zijn, maar met alle veranderingen is “het homogene 19de eeuwse ensemble dat een uniek erfgoed vormde” radicaal vernietigd. Mesdag Museum is met de verandering in De Mesdag Collectie een gewoon klein museum geworden, weliswaar met een mooie collectie, maar niet meer een omweg waard zoals de Michelingids uitzonderlijke bezienswaardigheden pleegt aan te duiden. De geest waait waar hij wil, maar de geest van Willem en Sientje Mesdag-van Houten is uit de Laan van Meerdervoort weggewaaid.

Marianne de Bruijn