Afzakkertjes (12)

31 oktober 2010

Observaties vanaf de zijlijn door drs. K. Bouter


Cultureel erfgoed

Het is niet meer mogelijk om vanaf welke zijlijn dan ook de recente gebeurtenissen in dit land te beschouwen. Een ieder zit er nu midden in, of hij dat nu leuk vindt of niet. Het is voor niemand meer mogelijk om zich buiten het gebeuren te plaatsen. Men moet zich uitspreken. En dan niet in termen van “het zal mijn tijd wel duren”, of “het zal mij worst wezen”, nee, men zal stelling moeten nemen.
            Stelling tegen de leugenachtige manier waarop dit kabinet ons behandelt. Onder leiding van een Leidse corpsbal, die weliswaar allang is afgestudeerd maar nog steeds de  vuile was naar zijn moeder brengt, wordt ons de ene na de andere knol voor citroen verkocht. Met in zijn nek de stinkende adem van een gefrustreerde ijdeltuit, die ooit uit dezelfde partij gegooid is waar de kersverse MP deel van uitmaakt, en naast hem de argwanende blik van een machtspoliticus die ten koste van alles probeert iedereen de grandioze verkiezingsnederlaag van zijn partij zo snel mogelijk te laten vergeten.
            Leugenachtig, omdat de sociale zekerheid met Rutte in gevaar komt ondanks zijn indertijd goed geacteerde verontwaardiging over het tegendeel. Leugenachtig omdat dezelfde Rutte het voor elkaar krijgt om binnen één minuut vier keer van standpunt te veranderen. Leugenachtig, omdat niet Rutte en Verhagen het beleid bepalen, maar een ijdeltuit uit Venlo die te laf is om daarover verantwoording af te leggen, zoals dat hoort in een democratie.
            Vooral leugenachtig omdat kunst en cultuur door deze regeerders  gedegradeerd worden tot een vorm van vrije tijdsbesteding in plaats van een noodzakelijk aspect van zingeving met een economische betekenis. En denkt u maar niet dat de musea gespaard blijven, zoals van regeringszijde wordt gesuggereerd. Ook dat is een leugen. De rijksmusea zullen de dans wel ontspringen dankzij formateur Opstelten, die als voorzitter van de VRM èn als minister in dit cultuurvijandig kabinet, alles in de gaten kan houden. Maar de overige musea zullen moeten inleveren, net zoals orkesten en theaters. Hopelijk blijft middelgrote en kleine musea sluiting bespaard. Maar dat zal deze minister Dickerdack een zorg zijn. Die houdt meer van holle frasen en voetbal.
           

Secondo piatto

Het is toch wel verbazingwekkend dat te midden van al die heisa over bezuinigingen op cultuur, wij van de enige club in Nederland waar vrijwel alle musea lid van zijn al maandenlang niets horen. Bestaat de Nederlandse Museumvereniging eigenlijk nog wel? Want die had je toch vroeger, althans in mijn tijd wel. Ik herinner mij nog heel goed hoe het 25-jarig bestaan van de club gevierd werd in 1986. Dat was tijdens het voorzitterschap van Henk Overduin, die helaas veel te vroeg is overleden. In het Stedelijk Museum te Amsterdam, dat in die tijd tot de internationale wereldtop behoorde op het gebied van moderne kunst, was een enorme eetzaal ingericht en daar werden de gasten onthaald op wat genoemd werd een “Palladiaans diner”. Wat zou dat zijn, vroeg ik mij af, een maaltijd geïnspireerd door Palladio. In ieder geval Italiaans en daar houd ik enorm van. Tijdens mijn studie kunstgeschiedenis heb ik veel tijd in Italië doorgebracht, en uiteraard Italiaans geleerd en gegeten. De geïmproviseerde eetzaal in het Stedelijk bestond uit een groot aantal gedekte tafels en een tafel waarop het buffet. Tussen de tafels door bewoog zich katachtig een wat bizar uitgedoste zangeres, Moniek Toebosch, die met een grote tatoeage op haar blote rug de meest afgrijselijke klanken uitstootte. Het buffet bestond uit pannen met pasta en saus. Het voorgerecht, dacht ik, dus niet al te veel opscheppen. De ‘secondo piatto’ moest immers nog volgen. Ik herinner mij dat ik met enige verbazing naar mijn tafelgenoten keek, die vrijwel allemaal hun bord boordevol hadden met pasta. Sommigen schepten zelfs een tweede keer op. Typisch Nederlands, altijd bang dat je te weinig krijgt, dacht ik nog.  Maar na geruime tijd, ik wachtte op de tweede gang, bleek alles op en er kwam helemaal geen ‘secondo’. Dat was een teleurstelling, tijdens een overigens zeer gezellig feest. Kom daar maar eens om tegenwoordig, een feestelijk diner in het Stedelijk. Directeur Goldstein krijgt een rolberoerte bij de gedachte, denk ik. Deze tuttebol uit Amerika, niet gehinderd door enig gevoel voor verhoudingen, vindt het al een probleem als fotograaf Vincent Mentzel een door hem gemaakt portret van haar in een etalage van een galerie heeft hangen. Waarom laat je je dan fotogaferen, vraag ik me dan af. Ze moet haar shrink maar uit de VS over laten komen.
Ik wandel naar huis en neem onderweg een kroket uit de muur. Heerlijk, zo’n secondo piatto. De Museumvereniging is een tweederangs clubje geworden, realiseer ik mij, want ze speelde geen enkele rol tijdens de formatieonderhandelingen en nam ook geen initiatieven. Er gebeurt volgens mij helemaal niets, want ik lees ook niets in de krant. Is er nog wel een directeur? Het Nationaal Historisch Museum is al geschiedenis, maar misschien is de NMV al wegbezuinigd of opgeheven zonder dat we het gemerkt hebben. Wat erg!


drs. K. Bouter is gepensioneerd kunsthistoricus en kookt graag Italiaans.