Vernieuwd Flehite straalt licht uit

28 januari 2010

Sinds mei 2009 heeft Amersfoort er een parel bij. Museum Flehite aan de Breestraat is prachtig verbouwd door bureau Jonkman Klinkhamer architectuur en heringericht door de museumstaf. De stadgeschiedenis wordt voornamelijk gevisualiseerd aan de hand van bijzondere stadsgezichten en landschappen, waarbij de schilderijen van de impressionist Hendrik Jan Wolter (1873-1952) in het oog springen.

Ook de archeologische bodemvondsten, historische objecten en de stadsmaquette, gebaseerd op een 17de eeuws schilderij, zijn de moeite van het bezichtigen waard. In ruim twee jaar tijd werden de verbouwing en herinrichting gerealiseerd. Dat is erg kort gezien al het werk dat verzet moest worden.

Asbest en brand

In maart 2007 verkeerde Museum Flehite nog in de problemen. Het museum moest abrupt z’n poorten sluiten omdat asbesthoudend materiaal was aangetroffen bij het aanleggen van een klimaatinstallatie. Dat was de eerste klap voor directeur Gerard de Kleijn van de Amersfoortse musea, die in oktober van datzelfde jaar de ultieme nachtmerrie van iedere museumdirecteur zag uitkomen. Een uitslaande brand, die waarschijnlijk door reparatiewerkzaamheden aan het dak van de Elleboogkerk was veroorzaakt, legde het Armandomuseum in as. Daarbij ging een groot deel van de eigen collectie én een aantal belangrijke bruiklenen verloren.

Uithoudingsvermogen van een geplaagd museumdirecteur

Bewonderingwaardig was de wijze waarop de directeur beide keren de pers te woord stond. Rustig, eerlijk, informatief. Bewonderingwaardig is ook de manier waarop hij daarna aan de slag ging: eerst met de fondsenwerving om het asbest uit de vloeren van Flehite te krijgen. In rap tempo werd een benefietveiling georganiseerd waarvan de opbrengt van € 80.000 het tekort op de asbestschoonmaak moest bekostigen. Daarna kreeg hij het voor elkaar dat de Gemeente Amersfoort instemde met een omvangrijke verbouwing. Ook lukte het hem om samen met zijn team € 660.000 aan sponsorgeld binnen te halen voor de museuminrichting. Inmiddels werd ook het Armandomuseum met het restant van de collectie, aangevuld met ander werk van de kunstenaar, op een andere locatie geopend. Welke museumdirecteur kan op zo’n uithoudingsvermogen bogen? Chapeau voor Gerard de Kleijn!

Getemperd zonlicht

Met die herinnering in het achterhoofd bezochten we onlangs het vernieuwde Museum Flehite. De entree is warm: de baliemedewerkers zijn vriendelijk en serveren een kopje koffie of thee aan bezoekers die neerstrijken op één van de caféstoelen bij de entree. Wat ook bijzonder is, is de dubbele entree van het gebouw. Via een loopbrug kom je door de traditionele hoofdingang binnen. Door de nieuwe entreeruimte, met winkel, kun je aan de andere kant het pand weer verlaten en het Culturele Lint volgen dat door Amersfoort loopt; een lange lijn waaraan belangrijke musea liggen zoals het Armandomuseum en het Mondriaanhuis. De schilderijen zijn fraai verlicht en de zonwering tempert het daglicht zonder dat het ergens storend wordt.

Stalen trappenhuizen

Voor de architecten was het een uitdaging om van drie historische panden - zogenaamde muurhuizen vanwege hun ligging op funderingen van stadsmuren - een modern museum te maken, met een goede routing. Als belangrijkste ingreep werd gekozen voor het verplaatsen van de trappenhuizen. De trappenhuizen gingen van het midden van de gebouwen naar het uiteinde. Daardoor kan de bezoeker nu voor het eerst het hele museum van zaal naar zaal doorlopen. Het ontwerp is er op gericht duidelijk te onderscheiden wat tot het oude behoort en wat nieuwe ingrepen in het museum zijn. Op de houten balken werden dunne, steenachtige vloeren gelegd. Daarin werd vloerverwarming aangebracht. De trappen zijn van donker staal en ook de glazen puien en brandscheidingen zijn in staal uitgevoerd. We vragen ons wel af of groepen scholieren niet een enorm lawaai veroorzaken als ze de trappen op- of afstormen.

Tussen de steekgewelven

In de kelder van het museum, tussen de middeleeuwse steekgewelven, bevindt zich namelijk het domein van de kinderen. Striptekenaar Eric Varekamp vertelt vijf boeiende verhalen uit de stadsgeschiedenis, zoals over het Mirakel van 1444, dat verhaalt over een heiligenbeeld van Maria dat wonderen verrichtte. Voorwerpen die te maken hebben met de verhalen zijn in het museum te bekijken. Leerlingen van scholen mogen ook in het Depot Junior echte voorwerpen ter hand nemen.

Familiemuseum

Onze slotconclusie is dat we het een heerlijk familiemuseum vinden. Binnenkort wordt een tentoonstelling geopend die we van harte aanbevelen: Op reis met Hendrik Jan Wolter (27 maart t/m 13 juni). De tentoonstelling concentreert zich op het buitenlandse werk van de kunstenaar. Hij reisde veel naar St. Ives en Polperro in Cornwall (Engeland) en naar Zuid Frankrijk. Wolter woonde jaren in Amsterdam en Laren. Vanuit Laren kwam hij ook veel in Amersfoort waar hij mooie stadsgezichten maakte. De Amersfoortse schilderijen van Wolter uit de collectie van het museum zullen ook op de tentoonstelling te zien zijn. Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk geïllustreerde catalogus van uitgeverij Bekking, €29,90. Info: www.museumflehite.nl

Over de verbouwing van Flehite kunt u verder lezen in een speciaal nummer van Kroniek, Tijdschrift Historisch Amersfoort, jrg 11, nr. 2, 15 mei 2009.

Facts and figures

Verbouwingsbudget: €3.500.000
Inrichtingsbudget: €660.000
Architecten: Jim Klinkhamer en Roel ten Bas, Bureau Jonkman Klinkhamer architectuur
Aannemer: Van Norel, Epe
Liften: LTF
Kunsttransport: Gerlach Artpackers
Huisstijl: Enbiun
Belettering museumteksten: SterkDecoratie
Verlichting: Karma Design
Vitrines: Jonkman Klinkhamer
Expositiepanelen: Keistad

Marie Christine van der Sman, met dank aan Marianne de Bruyn en museumconservator Gerard Raven