Aanrader voor de Kerstvakantie: tentoonstelling over Van Doesburg in Leiden

21 december 2009

Een absolute aanrader voor de kerstdagen is de expositie Van Doesburg en de Internationale Avant-Garde in de Lakenhal in Leiden. De expositie staat vanaf februari in de Tate Modern in Londen. De tentoonstelling is niet alleen interessant vanwege het werk van Theo van Doesburg zelf, maar vooral ook vanwege de kunst van tijdgenoten uit het internationale circuit waarmee hij contacten onderhield. Contemporaine foto’s en filmfragmenten geven bovendien een mooi tijdsbeeld van het Interbellum. Trek er maar een paar uur voor uit!

In nauwe samenwerking met Tate Modern in Londen presenteert Stedelijk Museum De Lakenhal in Leiden tot en met 3 januari een groots opgezette tentoonstelling over Theo van Doesburg (1883-1931) en zijn invloed op de internationale avant-garde. Onvermoeibaar en vol van geestdrift verrichtte Van Doesburg baanbrekend werk als initiator, ambassadeur, promotor en organisator van de nieuwe kunst. De meer dan 300 werken van circa 80 kunstenaars – onder wie El Lissitzky, László Moholy-Nagy, Gino Severini, Kurt Schwitters, Hans en Sophie Arp, Hans Richter, Piet Mondriaan, Vilmos Huszár en Alexander Archipenko – zijn afkomstig van musea uit de hele wereld en voor een groot deel nog nooit in Nederland te bewonderen geweest. 

Multidisciplinair als Van Doesburg was, als schilder, architect, vormgever, typograaf, kunstcriticus, dichter, redacteur en uitgever, streefde hij naar veranderingen in alle disciplines en vooral naar een synthese van kunst en leven: een ‘constructeur van het nieuwe leven’. In 1917 richtte hij in Leiden het tijdschrift De Stijl op, een platform van de gelijknamige kunstbeweging, waar kunstenaars en architecten als onder anderen Piet Mondriaan, Bart van der Leck, Vilmos Huszár, J.J.P. Oud en Gerrit Rietveld op zoek waren naar een harmonische en universele stijl. Als redacteur van het blad werd Van Doesburg al snel de spreekbuis van de groep en vanaf 1920 reisde hij naar België, Frankrijk en Duitsland om De Stijl te promoten. Hij gaf lezingen, schreef artikelen in internationale tijdschriften, gaf ‘De Stijl’ cursussen in Weimar aan studenten van het Bauhaus, organiseerde congressen en tentoonstellingen, richtte tijdschriften en kunstenaarsgroepen op, raakte bevriend met buitenlandse kunstenaars als de constructivist El Lissitzky en dadaïst Kurt Schwitters en wist vooral veel kunstenaars aan zich te binden. Door al die activiteiten werd hij een van de centrale figuren binnen de Europese avant-garde.

Hij was de man van de contrasten, van de polemieken; weerstanden waren voor hem om te overwinnen en niet om uit de weg te gaan. Vriendschappen eindigden wel eens in flinke ruzies. Ook in de kunst zijn er tegenstellingen te ontdekken in zijn interesses in het constructivisme én Dada, dat als een antikunst beweging het tegenovergestelde was. Hij schiep alter ego’s als de dadaïstische dichter I.K. Bonset en de Italiaanse schrijver Aldo Camini. Tijdens de Dada-optredens in Duitsland en vervolgens in Nederland, met zijn derde vrouw Nelly en de kunstenaars Schwitters en Huszár, genoot hij van de ophef die ze veroorzaakten.

De door Katja van Stiphout (grafische vormgeving) en Ramin Visch (tentoonstellingsontwerp) fraai vormgegeven tentoonstelling neemt het hele museum in beslag en zet Van Doesburg neer als een onvermoeibare, veelzijdige en centrale persoon binnen de internationale avant-garde. Hij verdwijnt - terecht - uit de schaduw van zijn veel geprezen collega Piet Mondriaan. 
Samenstellers tentoonstelling: Gladys Fabre, Vicente Todolí en Doris Wintgens Hötte. Voor openingstijden: www.lakenhal.nl/doesburg

Van 4 februari tot 16 mei 2010 is de tentoonstelling te zien in Tate Modern Londen.
Een rijk geïllustreerde Engelstalige catalogus (vormgegeven door The Studio of Fernando Gutiérrez uit Londen) begeleidt de tentoonstelling. Van Doesburg and The International Avant-Garde. Constructing a New World, onder redactie van onafhankelijk kunsthistoricus Gladys Fabre en Doris Wintgens Hötte, conservator van De Lakenhal, in een uitgave van Tate Publishing (240 pagina’s met 250 kleurafbeeldingen; € 25,00). ISBN 978 1 85437 872 9.