Protest tegen stopzetting subsidie voor particuliere buitenplaatsen

18 juni 2009

L.S.,

Graag roep ik als verontrust kunsthistoricus uw hulp in om te voorkomen dat het Ministerie van LNV zeer binnenkort een rampzalig besluit doorzet!

Het gaat om het volgende.

Eerder dit jaar en als donderslag bij heldere hemel kondigde de directeur-generaal van het Ministerie van LNV, mevrouw Ir. A.N. Wouters, te gaan stoppen met de subsidiëring van de Stichting Particulier Historische Buitenplaatsen (PHB). Het gaat hier om een subsidie van circa 2.5 miljoen euro per jaar. Ook stelde zij geen enkel overgang- of doorstartplan voor. Niet bereidt tot overleg, redeneert zij dat de overheid ‘particulieren’ niet indirect kan ondersteunen middels groen- en onderhoudssubsidies. Als gevolg van deze weinig flexibele houding betekent dit dat de circa 60 medewerkers van de PHB zonder sociaal plan per 31 december op straat zullen staan. Los van dit sociale onrecht, verliest ons land daarnaast een veel groter belang, te weten het kenniscentrum PHB. In de ons omringende landen benijdt men ons juist voor dit landelijk opererende bureau, waar in bijna 40 jaar veel kennis en ervaring is opgebouwd.

In 1973 werd de stichting Particulier Historische Buitenplaatsen opgericht in samenwerking met het Ministerie van Landbouw. Doel was en is om op meervoudige wijze de nu 325 aangesloten leden te helpen bij de instandhouding van een gelijk aantal historische buitenplaatsen in ons land. Onder deze leden bevinden zich ook vele stichtingen die met veel liefde en zorg buitenplaatsen besturen. Met elkaar hebben zij (mensen en stichtingen) de zorg op zich genomen voor een omvangrijk landschappelijk, natuurlijk en historisch Nederland. Daarnaast vormen buitenplaatsen historische entiteiten, die van enorme betekenis waren en zijn voor ons land. Terecht werd de buitenplaats opgenomen in de Canon van de Nederlandse geschiedenis.

Daarnaast vormen de buitenplaatsen door hun onderlinge samenhang ook in (kunst-)historisch, (tuin-)architectonisch, sociologisch, landschappelijk en biologisch opzicht een uitermate belangwekkend fenomeen. Door jarenlange ervaring en samenwerking die lokale en provinciale belangen overstijgt, kent de PHB deze materie door en door en weet men deze dikwijls kwetsbare landgoederen en landschappen in stand te houden. Naast het gegeven dat de PHB een belangrijk kenniscentrum is, werken hier ook meerdere hoveniers, die in opdracht van de PHB bij landelijk aangesloten leden bossen en tuinen met kennis onderhouden. Op basis van wetenschappelijk onderzoek en daaruit voortvloeiende beheerplannen zorgen deze groene vaklui voor professioneel onderhoud. De combinatie van kennis en kunde zorgen dat veel buitenplaatsen anno 2009 een historisch verantwoord voorkomen hebben. Onnodig te zeggen dat voor veel aangesloten leden deze vakbekwame kennis van essentieel belang is voor de instandhouding van de buitenplaats.

Om uit te leggen wat de immens historische betekenis van de buitenplaats in het algemeen is, maak ik als kunsthistoricus graag, de vergelijking met het in het Rijksmuseum hangende schilderij van Jan Steen getiteld “het St. Nicolaas feest”. Stelt u zich eens voor dat wij in ons land rond 1800 gestopt zouden zijn met het vieren van dit feest. Dit zou hebben betekend dat wij nu vol vraagtekens naar dit doek zouden kijken. Dit is doordat de traditie levend bleef, echter niet het geval en iedereen begrijpt elk onderdeel van de voorstelling op het schilderij. Bij de betekenis, de samenhang en het historisch belang van de buitenplaats ging in de 20ste eeuw wel iets mis! Velen weten nu niet meer wat het omvangrijke historische belang van de buitenplaats inhoudt. Men is niet meer op de hoogte welke belangwekkende geschiedenissen er zich hebben afgespeeld. Ook weet men niet welke grote rol de buitenplaats in het maatschappelijk leven van onze voorouders vanaf de 17de eeuw heeft gespeeld. Het lijkt het erop dat ook op het Ministerie van LNV deze kennis ontbreekt waardoor Stichting PHB ten onder dreigt te gaan. Immers als men weet hoe waardevol de buitenplaatsen voor ons land zijn, is het ondenkbaar dat het Ministerie ooit tot dit besluit heeft kunnen komen.

De marketing van het begrip buitenplaats is in de afgelopen jaren zondermeer slecht uitgevoerd en dit leidt nu mogelijk tot de definitieve ondergang van dit waardevolle instituut. Als dit besluit doorgaat, dreigt versnippering, verwaarlozing en groot kennis- en kapitaalverlies omdat bijna 40 jaar ervaring verloren zal gaan als gevolg van dit slecht doordachte plan. Natuurlijk zullen sommige buitenplaatsen wel weten te overleven omdat daar kennis en/of enig kapitaal aanwezig is, maar bij de meeste huizen is dit absoluut niet het geval. Deze mensen en stichtingen dreigen zonder de essentiële hulp van de PHB alsmede de door LNV gesubsidieerde hoveniersdiensten van de PHB ten onder te gaan. Ons land zal daarmee een belangrijk en interessant deel van haar historisch erfgoed verliezen.

Inmiddels is het de PHB goed bekend dat, als het centrum een toekomst wordt gegund, de bakens ook verzet moeten worden, ook ten gunste van een grote publiek bereik. Men realiseert zich terdege dat men in onze tijd efficiënt, planmatig en wellicht meer commercieel moet gaan werken. Ook realiseren de medewerkers van de PHB alsmede de aangeslotenen zich dat publieksgerichte dienstverlening van belang is. Graag zou men een kans krijgen dit waar te maken.

Met klem en zorg vraag ik uw aandacht voor dit probleem dat niet alleen mensen, historische belangen maar ook kwetsbare natuur, unieke flora en bijzondere fauna aangaat.

Helpt u alstublieft om dit belangrijke onderdeel tot de instandhouding van de Nederlandse buitenplaatsen te behouden. Het is tien seconden voor twaalf. Stop dit voornemen en beding tijd voor bezinning en overleg, eer een definitief besluit wordt genomen.

René W.Chr. Dessing
Huis te Manpad
Herenweg 9
2105 MB HEEMSTEDE
www.heemstadvies.nl
info@heemstadvies.nl
tel: 023 584 11 61
mob. 06 22 801 668
Zie voor informatie over de PHB, zie: www.stichting-phb.nnl