Afzakkertjes…Observaties vanaf de zijlijn door drs. K. Bouter

22 april 2009

Afzakkertjes… Observaties vanaf de zijlijn door Drs. K. Bouter.

Lekker verzamelen!

Het Allard Pierson Museum heeft mogelijk illegale stukken in haar collectie, zo berichtte een landelijk dagblad begin deze maand. Voor een beetje museumdirecteur, zeker van een archeologisch museum, kan dat niet als een donderslag bij heldere hemel komen. Al sedert de 19e eeuw is het verzamelen in Europa stevig aangepakt en werden archeologische en volkenkundige musea vakkundig volgestopt met koloniale waar. Ter lering en vermaak. Maar niet voor de oud-APM directeur Brijder, die aangeeft pas sinds 2006 te weten hoe het eigenlijk zit. Voor die tijd was hij gewoon “een wetenschapper die bij een keurige kunsthandelaar een onbekende vaas kon kopen” om die op z’n gemak thuis te gaan bestuderen. Ook oud-directeur Hemelrijk excuseert zich: “Hoe konden wij weten dat het niet deugde?” en vertrekkend directeur Lunsingh Scheurleer zegt dat alle voorwerpen in goed vertrouwen zijn gekocht, maar mogelijk wel illegaal zijn opgegraven.
Wat is hier gaande? Drie ‘mannen van wetenschap’ die zichzelf kennelijk zo in hun museale ivoren toren hebben opgesloten dat ze geen flauw benul hebben gehad van hetgeen zich in de rest van de wereld afspeelde. Inderdaad, Hemelrijk geeft het toe, het getuigt van een grenzeloze naïviteit. Maar hij voegt er onmiddellijk aan toe: “Wij hebben de spullen voor de wetenschap gered!”. De museumdirecteur werpt zich op als de argeloze wetenschapper die in de maling is genomen door louche handelaren. Maar hij is gewoon een ouderwetse, hebberige spullenbaas. Met wetenschap heeft dit helaas niets van doen.

Huisstijl (1) 

Onlangs zijn we goed geïnformeerd geraakt over de huisstijl van het Stedelijk Museum Amsterdam. Ik bedoel niet het logo, maar de interne bedrijfscultuur. Het hoofd Communicatie en Marketing (dat zijn altijd de leukste mensen) gaf in februari van dit jaar opdracht om het werk van een kunstenaar te verwijderen. Deze had in de kleuren van hoofdsponsor ABN Amro een bouwschutting opgeleukt, een project van het museum in samenwerking met de Rietveld Akademie. Volgens het hoofd Communicatie moest de kleurstelling van het kunstwerk eerst afgestemd worden met de bank, omdat “de kleurtinten van ABN Amro als merk zijn geregistreerd”. Maar de kunstenaar beweert dat het hoofd bang was dat de bank boos zou worden vanwege het kleurgebruik en misschien geen sponsor meer wilde zijn. Stel je voor, zoiets kan natuurlijk niet. Wel onhandig natuurlijk dat het kunstwerk al klaar was en het hoofd Communicatie kennelijk de kleuren nog niet kort gesloten had met de bank. Maar dan had die kunstenaar eerst maar aan Communicatie en Marketing moeten vragen welke kleuren hij mocht gebruiken voor zijn kunstwerk. Ja toch? Beetje communiceren, jongen.
Maar tot grote vreugde van het hoofd bleek de bank, na communicatie, helemaal geen enkel bezwaar te hebben, dus kleuren en kunstwerk mogen weer terug! Iedereen blij.

Huisstijl (2)

Directeur Van Tuyl van het Stedelijk gaat eind december van dit jaar weg. Hij heeft gelijk. Met zo’n hoofd Communicatie zou ik het ook niet uithouden. En dan die onderhandelingen met de sponsoren en alle verbouwingsperikelen. Op dat laatste heeft Amsterdam trouwens een patent. Misschien is de zoveelste verbouwingstegenvaller bij het Rijksmuseum voor mogelijke kandidaten wel een reden om nog eens goed na te denken alvorens ze een gooi doen. Maar het is in de kunstwereld immers ‘de post der posten’ dus gáán met die banaan. Namen worden al genoemd: Saskia Bos, Gitta Luiten, Sjarel Ex, Anna Tilroe, en uiteraard zijn er ook in het buitenland nog een paar kanshebbers. Er is geen pijl op te trekken welke kant het op gaat, want raden van toezicht van musea bestaan in dit tijdsgewricht van marktwerking in toenemende mate vrijwel uitsluitend uit mensen die van toeten noch blazen weten als het gaat om museaal management. Dat betekent dat de kans op een ijdeltuit die de gemankeerde kunstenaar uithangt in plaats van een visionair die goede kunst laat zien groot is.
In Nederland lijkt het wel alsof de museumdirecteur belangrijker is geworden dan de kunstenaars die geëxposeerd worden. Net zoals in televisieland, waar de presentator van het programma belangrijker lijkt dan het programma zelf. Misschien moet Kees van Twist wel de nieuwe directeur van het Stedelijk in Amsterdam worden. Zijn Omroep C project is jammerlijk mislukt ondanks de vele kostbare publiciteit, maar dat kan niet aan Kees gelegen hebben. Dat hij in het Groninger Museum alleen platgetreden paden kan bewandelen komt door de Gasunie, en als bestuurslid van de Nederlandse Museumvereniging lukte het hem maar steeds niet deze club te upgraden van een gezelligheidsvereniging zonder enige invloed tot een echte branche organisatie die meepraat. Ook in New York zag men de kwaliteiten van deze multi-tasker niet. Dus hierbij de gratis tip aan nieuwbakken voorzitter Alexander Ribbink: neem Kees, dat geeft een goed gevoel.

(De heer drs. K. Bouter is gepensioneerd kunsthistoricus en hartstochtelijk museumbezoeker)