Voorraad gloeilampen aanleggen voor toekomstige tentoonstellingsverlichting

18 januari 2009

Dat is het advies van verschillende lichtontwerpers zoals Henk van der Geest, die voor verschillende theaters en musea het lichtontwerp verzorgt. “De gloeilamp en halogeenlamp zijn de enige bronnen van kunstlicht waarin alle kleuren goed zijn vertegenwoordigd”, zegt de ontwerper die onder andere verantwoordelijk is voor de belichting van de diamanten schedel van Damien Hirsch in het Rijksmuseum, in de NRC van zaterdag 17 januari.

Hij reageert hierbij op het besluit van de Europese Unie om de gloeilamp per 1 september 2012 volledig in de ban te doen. Ook veel soorten halogeenverlichting worden verboden omdat ze teveel energie verbruiken. Gloeilampen geven per watt teveel warmte en te weinig licht, is het argument. Het Europese besluit heeft dit jaar al gevolgen: alle matte gloeilampen en heldere gloeilampen van 100 watt worden uit de productie genomen.

Ook het Instituut Collectie Nederland maakt zich zorgen over het gloeilampverbod.
Agnes Brokerhof, die bij het ICN onderzoek doet naar verlichting van kunstvoorwerpen, zegt in hetzelfde artikel in de NRC dat gloeilampen (die licht uitstralen dat op zonlicht lijkt) essentieel zijn voor bijvoorbeeld de verlichting van kunstvoorwerpen in historische interieurs. Zij pleit voor een ontheffing van het verbod voor culturele instellingen.

Een woordvoerder van het Ministerie van VROM reageert dat een ontheffing voor culturele instellingen niet bespreekbaar is. Men is van mening dat er tegenwoordig goede vervangers zijn voor de gloeilamp: spaarlampen en led verlichting. Led is een afkorting van light emitting diode, een halfgeleider die licht uitzendt als er elektronische stroom doorheen wordt gestuurd. U kent ze wel die felle priklichtjes van onder andere de remlichten van de Audi.

De led is de nieuwe wonderlamp van minister Cramer. Het gaat lang mee en gebruikt weinig energie. Over het rendement van de led valt echter te twisten. Het rendement kan worden uitgedrukt in de hoeveelheid lumen die per watt wordt uitgestraald. De led geeft ongeveer 50 lumen per watt (Philips claimt een rendement van 70 lumen). Ter vergelijking: de ouderwetse gloeilamp geeft 17 lumen, de halogeenspot 20 lumen en de spaarlampen 55-60 lumen verlichting per watt. TL-buizen geven het hoogste rendement: 75 lumen per watt.
Over de milieuvriendelijkheid van spaarlampen is ook het laatste woord nog niet gezegd: er zit veel elektronica en kwik in.

In een artikel in de NRC op 15 januari verwoordt Peter Lange van het Joods Historisch Museum het probleem voor de musea kort en krachtig: “We hebben een vitrine met kostbaar textiel met leds belicht, want dat leek veel voordelen te bieden: lange levensduur en ze worden niet zo warm. Maar het textiel ziet er vaal en doods uit”. Over het verdwijnen van de halogeenlampen merkt hij op: “Het museum heeft net flink geïnvesteerd in peperdure armaturen”.
En dat geldt waarschijnlijk voor heel veel musea.

MuseumService is benieuwd naar de mening van museummedewerkers over dit onderwerp.
Vindt u het ook belangrijk dat gloeilampen en halogeenverlichting in musea gebruikt kunnen worden? Stuur dan een mail naar info@museumservice.nl Als er veel reacties komen, bundelen we de informatie en sturen we een protestbrief over dit onderwerp naar de Tweede Kamer.

Marie Christine van der Sman