Programma Cultuurmecenaat: verslag Expertworkshop Fiscale mogelijkheden

17 maart 2008

Kunst&Zaken begon onlangs een serie Expertworkshops om een impuls te geven aan de verbetering van de bedrijfsvoering, organisatiestructuur en strategische visie, die bepalend zijn voor de daadkracht van culturele instellingen. Op 22 februari was een workshop gewijd aan Fiscale Mogelijkheden.

De bijeenkomst in Naturalis startte met de promotiefilm ‘Ik ben ook mecenas’ van het Programma Cultuurmecenaat, waarin verschillende particuliere donateurs aan het woord komen, die uitleggen waarom zij geld geven aan culturele projecten en programma’s. Zo vertelt Maya Meijer (echtgenote van één van de eigenaars van het gezaghebbende aannemersbedrijf BAM en voormalig samenstelster van de buitenexpositie ‘Beelden aan het Lange Voorhout’) waarom zij en haar echtgenoot de activiteiten van de Westgasfabriek en Theater Cosmic in Amsterdam ondersteunen: “Wij doen dat omdat we iets moois tot stand willen brengen”. Daarvoor vraagt ze niets – of vrijwel niets – terug. Ze denkt mee met de verbouwing van Theater Cosmic, maar laat de invulling van het project verder aan de artistieke leider over.

Dit is één van de vele frappante voorbeelden van particulieren – en daarvan neemt het aantal de laatste jaren enorm toe – die bereid zijn substantiële bijdragen te leveren aan culturele activiteiten. Fiscaal is dat aantrekkelijk. Een particulier kan ongeveer 50% van iedere gift terugvragen aan de fiscus. Eén van de meest aantrekkelijke manieren om geld aan een instelling (met ANBI-status; de afkorting voor een ‘Algemeen Nut Beogende Instelling’) te doneren is het oprichten van een Fonds op Naam met een zogenaamde ‘lijfrenteconstructie’. Daarmee bepaalt een particulier dat hij voor een periode van minimaal vijf kalenderjaren een vast bedrag (bijvoorbeeld € 5000 of € 10.000 per jaar) aan een cultureel doel schenkt. In ruil daarvoor kan hij jaarlijks 50% van de gift aftrekken van de inkomstenbelasting. Veel van die fondsen op naam worden gedeponeerd bij het Bernhard Cultuurfonds, dat in overleg met de particulier een bestemming voor de giften zoekt.

Het komt echter ook voor - en vaker dan je zou denken, volgens prof. dr. Ruben Freudenthal, fiscalist bij Deloitte Belastingadviseurs in Leiden - dat particulieren naar accountancybureaus stappen met de vraag: “Aan welke culturele bestemming kan ik mijn geld doneren?” Een bedrijf als Deloitte helpt de cliënt vervolgens met het vinden van een ‘goed doel met een goede naam’, waarmee de cliënt zich wil associëren.
Volgens Freudenthal zijn culturele instellingen nog niet voldoende op de hoogte van de markt van miljonairs die kan worden aangeboord en de motieven van deze grote groep vermogende rijken om geld aan kunst en cultuur te geven. Deze groep rijken wil iets terugdoen voor de maatschappij wanneer hun onderneming succesvol is.  

De culturele instelling moet echter wel incalculeren dat deze ondernemers eisen dat de organisatie rekening en verantwoording voor de schenking aflegt, commercieel opereert, en dat het apparaat van de instelling op schenkers is ingesteld (bijvoorbeeld door het geven van voldoende aandacht aan de mecenas). Deze zakelijke schenkers hebben een houding van ‘voor wat hoort wat’;  zelden in materiële maar des te meer in immateriële zin (bijvoorbeeld door enige invloed uit te willen oefenen op het eindresultaat van een programma of project). De hautaine attitude van veel culturele instellingen met “geef uw geld maar, dan doen wij ermee wat wij willen” is dus uit den boze.

Aan het einde van de middag werd de hamvraag gesteld: “Hoe vind ik een mecenas die past bij mijn instituut?” Freudenthal antwoordt daarop: “Bepaal eerst uw doelgroep, wees vervolgens kostenbewust en transparant wat betreft de uitgaven van de organisatie. Stel uzelf de volgende vraag: Wat heb ik een mecenas te bieden? Daarna zorgt u voor een goede zichtbaarheid van uw activiteiten. Wie iets verkopen wil, zal moeten adverteren. Zorg dat u dat doet op plekken waar een potentiële mecenas u kan vinden”.
En wat is de rol van Deloitte in dit alles? Uiteraard hoopt Deloitte bij de culturele instellingen klanten te werven als de belastingvoordelen voor de mecenas op papier moeten worden gezet en bij het opstellen van het lijfrentecontract dat bij de notaris gedeponeerd moet worden.
De meeste aanwezigen waren er na afloop van de bijeenkomst van overtuigd: fiscaal advies bij schenkingen is in ieder geval bij meneer Freudenthal in goede handen.

Thema volgende Expertworkshop: 18 april - Relatiemanagement en databeheer (Scheepvaartmuseum Amsterdam). Meer info: www.kunst-en-zaken.nl