Virtueel museum voor Hella Haasse

17 februari 2008

Op 5 februari opende een nieuw museum: het Hella Haasse Museum. Haasse is één van Nederlands hoogst gewaardeerde – in 2004 ontving ze de Prijs der Nederlandse Letteren - en meest vertaalde auteurs. Anders dan de musea gewijd aan Couperus, Multatuli of Domela Nieuwenhuis is dit museum virtueel. Het initiatief is van grafisch ontwerper Sara Kolster en televisieregisseuse Machteld van Gelder.

Op de openingspagina kijkt een parmantige en jeugdige Hella Haasse de lezer recht in de ogen. Voor de bezoeker is het duidelijk: hier staat een zelfbewuste dame die weet wat ze wil. Het is een statiefoto uit 1926. Hella is op haar paasbest gekleed. De foto is genomen op haar achtste verjaardag. Het gezin verblijft tijdelijk in Baarn en de foto is bedoeld voor familieleden die zich op dat moment in Nederlands-Indië bevinden.

Vanaf deze webpagina kan men een reis door de tijd maken. Het levensverhaal van de nu 90-jarige schrijfster wordt gevisualiseerd met behulp van 250 persoonlijke foto’s, 100 geschreven stukken en 50 filmpjes en interviews. Ook zijn alle (internationale) publicaties uit het omvangrijke oeuvre chronologisch geordend of op titel terug te vinden.

De museumbezoekers kunnen op twee manieren door het leven en werk van Hella S. Haasse navigeren. Allereerst associatief, dwalend, van het ene boek naar de andere publicatie, van het ene jaartal naar het andere, van brieven naar interviews. Daarnaast kan men gericht speuren naar beeld- of tekst- en bronnenmateriaal door middel van zoekopdrachten. Om een voorbeeld te geven: als je Hella’s eerste roman ‘Oeroeg’ in de tijdbalk opzoekt, zijn er linken naar haar schooltijd in Indonesië.

Ondanks het gemis van de originele manuscripten, die een bezoek aan het Letterkundig Museum zo aangenaam maken, biedt het virtuele museum veel aantrekkelijke dingen. Het zijn vooral de korte film- en interviewfragmenten, waarin de schrijfster zelf aan het woord komt, die de site zo bijzonder maken. Daarin spreekt zij bijvoorbeeld over het ontstaan van haar schrijverschap en de manier waarop zij, als observator met een zeer sterk geheugen, stof opdoet voor haar vertellingen.

Omdat de site door de chronologische opzet erg overzichtelijk is, veel inhoudelijke informatie en gevarieerd beeldmateriaal bevat, kun je uren in het museum doorbrengen, dwalend in de Tempo Doeloe van voormalig Nederlands-Indië waar Hella Haasse opgroeide of in de oorlogsjaren in Nederland, waar Hella een korte carrière als toneelspeelster kende. De periode na de bevrijding biedt een goed beeld van het wel en wee van Hella’s gezinsleven en het ontstaan van haar schrijfcarrière.

Het navigeren door de site is extra aantrekkelijk door de perfecte vormgeving in de sepiatint bruin-grijs, met hier en daar blauwe en rode accenten, en met gebruikmaking van de goed leesbare, schreefloze Trebuchet. De invloed van televisieproductie is zichtbaar in de korte, heldere teksten en foto’s met hoge resolutie (Productie: Stormy Minutes Society). De site is gebouwd door Ines Gall (Studioparkers) en Marc Boon, die tevens verantwoordelijk is voor het content managementsysteem.

En de schrijfster, wat is haar mening over dit virtuele museum?
Hella Haasse kan zich helemaal vinden in deze vermenging van leven en werk. Hella mixt in haar publicaties een beetje van haar leven, een stukje gedegen historisch onderzoek en een mooi verhaal. Internet als communicatie- en presentatiemiddel vindt zij uitermate geschikt voor het project. Geschreven werk is ‘lineair’. Dat leent zich goed voor audio-visuele presentaties. Dat de lezer van de site zelf verbanden moet leggen en feiten interpreteert, dat doet de lezer van een boek ook.

(Bronnen: www.museumhellahaasse.nl en Judith Hornmann, Zappen van haar eigen schooltijd naar Oeroeg op www.depers.nl/cultuur(4 februari 2008).

Marie Christine van der Sman