Technische hoogstandjes in het Zeeuws Museum

15 oktober 2007

Het Abdijplein ligt er op deze regenachtige herfstdag verlaten bij. Omdat we de routing van het station niet goed hebben gevolgd komen we schuin achter de ingang van het museum terecht. Hier moet de middeleeuwse abdij toch ergens zijn? We kiezen een standpunt midden op het plein en zien dan de gefreesde letters in de glazen wand die de trap naar de toegang markeert. Bezoekers worden zo naar het souterrain van het museum verwezen. Onmiskenbaar, hier start de rondgang langs de historie van Zeeland. Hier is het stoere Zeeuwse meisje in rouwkleding te zien, dat op de markante affiches reeds aan ons is voorgesteld. 

Waarvoor wij komen is echter niet de inhoud van de presentaties; daaraan hebben andere media (landelijke dagbladen, Museumvisie) al aandacht geschonken. Het gaat ons om de uitvoering. We zijn geïnteresseerd in architectuur, vormgeving, vitrines, verlichting, liften en beveiligingstechniek. Welke bedrijven hebben de artistieke en technische vertaalslag gemaakt van de ideeën van de museumstaf over kunst en geschiedenis? En is dat geslaagd? Het team van MuseumService zet voor u de feiten op een rij en voorziet de museale uitvoering van commentaar.

Feiten op een rij - Kosten verbouwing en inrichting: € 9,5 miljoen
- Financiers: Provincie Zeeland en de Gemeente Middelburg
- Hoofdsponsor: energiebedrijf Delta NV uit Middelburg
- Het museum beschikt over 1850 m2 vloeroppervlak, waarvan 800 m2 tentoonstellingsruimte.
- De museumcollectie bestaat uit 30.000 objecten, waarvan de 16de -eeuws wandtapijten van groot (inter-)nationaal belang zijn. Van onschatbare waarde zijn ook de collecties van het Koninklijk Zeeuws Genootschap der Wetenschappen (met o.a. VOC-voorwerpen, opgesteld in Wonderkamers) en de verzameling hedendaagse kunst van de provincie Zeeland.
- De installatie voor de klimaatbeheersing op zolder weegt 20.000 kilo en is in onderdelen naar boven getakeld. Werkt met warmte- en koudeopslag in bronnen onder het Abdijplein (op ruim 30 meter diepte). Dit bespaart energiekosten, maar is onderhoudsgevoelig.
- In het oude gebouw is 40 kilometer bekabeling aangebracht, zonder dat dit zichtbaar is.
- Het Museumcafé, dat via het Abdijplein gratis te bezoeken is, heeft een capaciteit van 50 zitplaatsen. Het café wordt uitgebaat door een horecabedrijf dat aan het museum pacht betaalt. 

Bedrijven 
De architect – Rothuizen van Doorn ’t Hooft in Middelburg
commentaar: knappe inbreng van moderne elementen in een stokoud monument, zoals de natuurstenen entree en het stalen trappenhuis, dat de spil vormt van de routing in het nieuwe museum. De moderne materialen zijn nergens in de historisch behuizing storend. Sterker nog: doen het oude pand tot zijn recht komen. 

Verbouwing (hoofdaannemer) – De Kok Bouwgroep in Bergen op Zoom i.s.m. Wolter&Dros in Heinkenszand en Grontmij Middelburg. Projectleider: Koch projectmanagement uit Goes
commentaar: technische hoogstandjes, vooral wat betreft het wegwerken van bekabeling op zolders en achter wanden en de vernuftige klimaatsinstallatie met waterbassins onder het Abdijplein die - bij navraag in het museum - goed blijkt te voldoen. Minpunt: de elektrische installatie werkt nog niet geheel naar behoren. 

Liften: Möhringer Liften, Haarlem
commentaar: mooi, effectief en geschikt voor rolstoelgebruikers. Bij navraag blijken de liften weinig storingen te vertonen. 

Beveiligingstechniek: Automatic Signal te Rijsenhout op advies van MuSeCo (Ton Cremers)
commentaar: voldoet aan de hoogste eisen. Opvallend zijn de goede ontruimingsinstructies, her en der in het gebouw. 

Inrichter – Christian Kieckens Architects in Brussel,in samenwerking met kunstenaars/vormgevers Piet Dieleman, Laura Mars, Sela, Veerle Vreeke en Pietie Westerneng commentaar: in nauw samenspel met de architect is de fraaie inrichting tot stand gekomen, die heel knap om de (klimaats-)installaties heen is ontworpen. Voor de inrichter was het intact houden van het gebouw één van de belangrijkste uitgangspunten.
De vormgeving domineert de inhoud. Bijschriften zijn erg klein en soms niet goed leesbaar (zwarte letters op zwarte achtergrond). Een tekstbrochure met inleidende tekst op de vaste presentatie (Nederland/Engels) vervangt de inleidende tekstborden. De collectie-onderdelen verdienen meer informatie dan uitsluitend de ‘basisbeschrijving’. Die informatie is overigens wel te vinden in het boekje ‘Hoogtepunten uit de collectie’. Bouwer Hein Verwer zegt daarover: ‘Het beeld, hoe het eruit ziet, staat voorop (…). Alleen de objecten mogen opvallen’. Daarin is men zeker geslaagd. 

Ontwerper huisstijl: Hans Gremmen
commentaar: de huisstijl is strak en goed leesbaar door gebruikmaking van schreefloze letters. 

Fotografie: het affiche met de foto van Maarten Schets van het meisje in Zeeuwse ‘klederdracht’ is een eyecatcher; de foto’s werden speciaal voor het modeblad Avenue gemaakt. 

Vitrines: Heijmerink Wagemakers commentaar: geheimzinnige en zeer zorgvuldig ingerichte vitrines in de Wonderkamers. In de kledingvitrines is het mogelijk om de kleding aan twee kanten te bekijken. De vitrines zijn van inbraakwerend materiaal gemaakt en voldoen aan de hoogste veiligheidseisen. Uiteindelijk bleken ze daardoor een stuk duurder dan begroot. 

Verlichting: Zumtobel uit Breda
commentaar: het nieuw ontwikkelde lichtsysteem is zeer goed. Het laat bijvoorbeeld de rijkdom aan details op de tapijten goed zien. Het licht is getemperd in verband met de kostbare en gevoelige collecties. Toch heeft de bezoeker nooit het gevoel dat de ruimten te donker zijn. Bij navraag bij het museum blijken er veel storingen te zijn en zou het bedrijf wel meer aandacht aan de nazorg mogen besteden. 

Computers met touch-sceens: NedBase uit Middelburg
commentaar: handzame touch-screens in de zalen, met veel achtergrondinformatie over de tentoongestelde objecten. Alle touch-screens werken goed. Ze zijn goedkoop en eenvoudig in het onderhoud. Een aanrader voor andere musea! 

Korte films: Paul en Menno de Nooijer commentaar: de artistieke en associatieve films lijken op het eerste gezicht weinig toe te voegen aan de inhoud van de presentaties. De films zijn echter bedoeld om bezoekers op een andere manier dan ze gewend zijn naar voorwerpen te laten kijken.
Bijzonder is de film ‘Going Local’ waarin jongeren in een geënsceneerde catwalk onderdelen van de Zeeuwse streekdracht uit de collectie van het museum dragen, gecombineerd met moderne mode van ondermeer Gsus and Converse. Werk van modestudenten van het Fashion Institute in Amsterdam en van studenten van de modeafdeling van de Academie in Gent hangen in een andere zaal. Dit vormt een fraaie dialoog met de historische kleding. 

Film over Zeeland en het water van de Toonder Studio’s
commentaar: informatieve en boeiende film over Zeelands ambivalente relatie met het water. De strijd tussen de watergeuzen en het Spaanse leger die afgebeeld is op de historische wandtapijten uit de 16de eeuw, wordt in deze film minutieus en zorgvuldig uitgelegd. 

PDA-tour ‘Verlangen’ van Arnout Hulskamp cross media studio. commentaar: informatief. Niet voor niets genomineerd voor een SAM-award van het 
multimediafestival Keying into the Brain. 

Website: Estate uit Tilburg
commentaar: eenvoudige, maar goed functionerende website. De vormgeving zou wel iets strakker kunnen. De belettering is soms uit balans. 

Marie Christine van der Sman, met dank aan Claudia Urru, hoofd bedrijfsvoering van het Zeeuws Museum